روز بارش باران عاشقی
چه می شد اگر نبود دل بستگی ما آدم ها به هم؟ شاید «با هم بودن» را بر صفحه های فطرت مان نوشته اند که «بی هم بودن» تلخ است و تحمل ناپذیر.از من تا تو فاصله ای نیست، جز برداشتن یک قدم به عشق.زمستان سرد و سوزان تنهایی را فقط به هم پیوستن دست های من و توست که گرم خواهد کرد.زمین سرد است، اما آتش مهر قلب های مؤمن در سراسر گیتی نه تنها کلبه های خویش، که کلبه همسایگان را نیز برقرار و برافروخته نگاه خواهند داشت.آری، سیاره خاکی ما بر مدار وحدت دل های عاشق می گردد؛ دل های زنده به عشق انسانیت.زمین، ملک همه فرزندان آدم است و این ملک مشاع، تنها با نوع دوستی خواهد پایید و با گذشت.آنچه بهتر زیستن را در این سرزمین دور برایمان فراهم می آورد، این است که همگی مان زیر یک سایبان بنشینیم؛ سایبان محبت و نیکی.
آدمی بنده محبت است آدمی بنده محبت است و هر چه نتواند سنگ خارای قلبش را بگشاید، محبت خواهد توانست.هر چه رنگ و لعاب دیگر، همچون برگ های پاییز می ریزند، ولی رنگ و بوی محبت، هرگز کهنه نخواهد شد و حافظه جهان، دست های نیکوکار را از یاد نخواهد برد.قانون خلقت این است که «نیکی بیافرین تا نیکی های تو نیکی بیافریند؛ محبت کن تا محبت های تو محبت بیافریند؛ همگان را دوست بدار، تا همگان دوستت بدارند».
روز احسان و نیکوکاری، روز خیر و برکت فرا رسید. نسیم رحمت خداوند از هر سو به مشام می رسد؛ جسم و جان ما را می نوازد و همه ما را به نکوکاری فرا می خواند، بیایید در این روز با عملی نیک، هر چند اندک، به جمع نیکوکاران بپیوندیم.دل ها به هم نزدیک می شوند و شکوفه های مهربانی در قلب ها جوانه می زند. امروز لب ها برای لبخند پر از بهانه اند و بازار محبت گرم است. شاید بتوان با سرمایه احسان و نکوکاری، در این روز، دلی به دست آورد و با دوستی و مهرورزی، بوستان وجود را زینت داد و نهال عشق و خوبی را بار دیگر آبیاری کرد.
اجر و مزد انفاق
در فرهنگ شکوهمند اسلام، انفاق در راه خدا، از مصادیق احسان شمرده شده و روایات و آیات بسیاری در تأکید آن آمده است. قرآن مجید اجر و مزد انفاق در راه خدا را هفتصد برابر بیشتر می داند. و نیز می فرماید: «اگر چیزی را در راه او انفاق کنید، خداوند عوض آن را می دهد و جای آن را پر می کند و او بهترین روزی دهندگان است.»
منفقان رستگارانند
قرآن مجید، انفاق در راه خدا و دوری از صفت ناپسندیده بُخل و طمع را، از ویژگی های اخلاقی رستگاران شمرده شده است. در آیه 16 سوره تغابن آمده است: «تا می توانید تقوای الهی پیشه کنید و گوش دهید و اطاعت نمایید و انفاق کنید که برای شما بهتر است و کسانی که از بخل و حرص خویشتن مصون بمانند، رستگارانند.»خداوند اعمال ما را وسیله آزمایش مان ذکر می کند و ضمن توصیه به انفاق، ما را از پاداش عظیم آن با خبر می نماید و حفظ وجودمان را از بخل سبب رستگاری مان می داند.
توشه ای برای سختی ها
انفاق عملی است محبوب خداوند و دارای اجر فراوان. انفاق سبب می شود، در هنگام مرگ و در روز قیامت، ترس و اندوه از ما دور شود. هم چنین پاداش احسان، ویژه افراد معین نیست و همه مردمان در برابر انفاقی که می کنند به پاداش عمل خود می رسند. پس انفاق کنیم تا توشه ای نیکو برای لحظات سخت خود پیش فرستیم.آیه 29 سوره فاطر، در بیانی بلند، احسان در راه خدا را تجارتی سرشار از سود شمرده شده است: «کسانی که کتاب الهی را تلاوت می کنند و نماز به پا می دارند و از آنچه روزی شان داده ایم، پنهان و آشکار، انفاق می کنند، تجارتی پرسود و بی زیان را امید دارند.»
چنین معامله ای با خداوند، بی شک، سودی به عظمت رضوان الهی دربردارد. از حضرت علی علیه السلام هم روایت شده است: «آن کس که با دستی کوتاه ببخشد، از دستی بلند پاداش می گیرد». بنابراین، آنچه در راه خیر انفاق می کنیم، هرچند کم باشد، خداوند از فضل خود بر آن می افزاید و چندین برابر به ما پاداش می دهد. پس تا می توانیم با کالای نیکوکاری با خدا تجارت کنیم که سودی سنگین به دنبال دارد. حضرت علی علیه السلام در این باره نیز فرمودند: «هر گاه تهی دست شدید، با صدقه دادن، با خدا تجارت کنید». و «روزی را با صدقه دادن فرود آورید.»
دستگیری در روز جزا
حضرت علی علیه السلام در بیان زیبایی می فرمایند: «تا فرصت باقی است، راه توبه باز است. عمل نیکو انجام دهید، پیش از آنکه چراغ عمل، خاموش گردد و فرصت، پایان پذیرد و اجل فرا رسد و در توبه بسته شود». و خداوند مهربان نیز از ما خواسته است: پیش از آنکه مرگمان فرا برسد، از اموال خود در راه خدا انفاق کنیم و اعمالی نیکو برای روزهای سخت مرگ و ناتوانی پیش بفرستیم. چرا که اگر اهل انفاق نباشیم و در دنیا دست نیازمندان را نگیریم، در آخرت نیز کسی از ما دستگیری نمی کند.
از مهمترین شرایط انفاق، «اخلاص» است. یعنی آنچه می بخشیم، باید فقط برای خدا و نیت ما تنها رضایت او باشد. وقتی انفاق می کنیم، نباید از کسی توقع مدح داشته باشیم؛ چراکه اگر این توقع در کار بیاید، انفاق، دیگر در راه خدا نیست و نباید منتظر پاداش و گشایش و آمرزش بود. و چنانچه نیت ما برای خدا خالص باشد، خداوند چنان اجری به ما می دهد که در باورمان نگنجد و هر چه اخلاص بیشتر باشد، شایستگی برای پاداش هم بیشتر می شود.
انفاق از مال حلال
مالی که در راه خدا انفاق می شود، باید از حلال باشد. اگر مال از حلال نباشد، یعنی شرط انفاق موجود نیست و این عمل از ما پذیرفته نمی شود و ما را سودی نمی بخشد و در حقیقت، از کاری که انجام داده ایم، چیزی به دست نمی آوریم.در قرآن مجید آمده است: «هرگز به حقیقت نیکوکاری نمی رسید، مگر آنکه از آنچه دوست می دارید، انفاق کنید». چون انفاق در راه خداوند است و به دست او می رسد، پسندیده است از بهترین چیزهایی باشد که در اختیار داریم. چیزهایی که شایستگی هدیه کردن به پروردگارمان را داشته باشد.
چنانچه خداوند بر ما منت نهد، توفیق انفاق را نصیب ما می کند. مبادا با منت و آزار، عمل نیک خود را فاسد و باطل کنیم و بندگان محبوب و آبرودار خداوند را برنجانیم. باید برای کمک به نیازمندان، راهی در پیش گیریم که آبروی آن ها حفظ شود.در حقیقت، آنان بر ما حق دارند؛ چراکه واسطه ای برای رحمت و خیر و برکت رساندن به ما شده اند. چون ما اندکی از مال بی ارزش دنیا را داده ایم و در برابر، رضای خدا و پاداش فراوان او را به دست آورده ایم.
گام اول، احسان با پدر و مادر
در اسلام نیکی به پدر و مادر، بسیار سفارش شده است. آنان سرچشمه نیکی و احسان هستند و زلال نیکی از چشمه وجود آنان به دل ما راه یافته است. پس در این روز نیکی کردن را از نیکی به پدر و مادر آغاز کنیم. بیایید امروز که روز احسان و نیکوکاری است، به دیدن آن ها برویم و نیازشان را پیش از آنکه به زبان آورند، برآورده کنیم. بیایید از امروز قدر آن ها را بیشتر بدانیم و برایشان دعا کنیم که «بار خدایا پدر و مادرهای ما را رحمت کن؛ همچنان که در حال طفولیت ما را پروراندند.»
احسان به خویشان و همسایگان
در اسلام، درباره صله رحم و به جای آوردن حقوق خویشان و نزدیکان سفارش بسیار شده است. در روایات آمده است: هر که صله رحم به جا آورد، خدا او را به رحمت خود وصل می کند و اعمال او را قبول می کند. اگرچه به سلام کردنی و نیکو جواب سلام دادنی باشد. پیامبر عظیم الشأن اسلام نیز در این باره فرموده اند: «برای کسی که صله رحم کند، من ضامنم که خدا او را دوست دارد، روزی اش فراخ، عمرش را زیاد و او را به بهشت وارد کند».همچنین در روایات و احادیث، احسان و نیکی به همسایه و رعایت احوال آنان، تأکید فراوان شده است پیامبر صلی الله علیه و آله در حق همسایه چنین فرمودند: «به درستی که ایمان ندارد، کسی که شب سیر بخوابد و همسایه مسلمانش گرسنه باشد». و حضرت صادق علیه السلام نیز در این باره فرمودند: «صله رحم کردن و با همسایه هانیکویی کردن، خانه ها را آباد و عمرها را زیاد می کند.»
احسان به یتیمان
در قرآن مجید، درباره حفظ اموال یتیم، محبت نمودن به او و نیز تربیت او سفارش بسیار شده است پس چه نیکوست که در این روز، از احوال یتیمان خبر بگیریم، به آنان مهر بورزیم و از حقوق آنان حمایت کنیم.مسکین به کسی گفته می شود که در مرتبه شدیدی از نیازمندی قرار دارد؛ مانند کسی که زمینگیر شده و به فقر و تهی دستی گرفتار گشته و راه در آمدی برای او نیست. قرآن مجید رعایت حال مساکین را واجب دانسته و رسیدگی به امور آنان را جزئی از عبادت حق به حساب آورده و ما را هشدار داده است، چنانچه به اطعام مساکین مبادرت نورزیم، عذاب سختی بر ما مسلط خواهد شد. پس این روز را غنیمت بشماریم و با مال و دارایی خود، هر چند اندک، به یاری مساکین و نیازمندان شتابیم و با حفظ آبرویشان در رفع مشکلات آنان تلاش نماییم.
روایات
پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله فرمودند:
ـ زیر بنای اساسی عقل پس از ایمان به خدای تعالی، اظهار محبت نسبت به مردم و رساندن خیر به نیکوکار و [حتی] بدکار است.
حضرت علی علیه السلام می فرمایند:
ـ بخشش بیش از خویشاوندی محبت می آورد.
ـ آنکه پاداش الهی را باور دارد، در بخشش سخاوتمند است.
ـ کسی که حاجت برادر مؤمن اش را برآورد، مانند کسی است که همه عمرش را به عبادت گذارنده است.
ـ خودت وصی مال خودت باش. امروز به گونه ای عمل کن که دوست داری پس از مرگت عمل کنند.
ـ در دنیا جز برای دو کس خیر نیست؛ یکی گناهکاری که با توبه جبران کند و دیگر نیکوکاری که در کارهای نیکو شتاب ورزد.
امام صادق علیه السلام :نیکوکاری و حسن خلق خانه ها را آباد کند و بر عمرها بیفزاید.
ـ هیچ گناهی بزرگتر از گناه کسی نیست که از احسان به محتاج خودداری کند.
ـ بهترین نیکی آن است که به محتاج برسد.
ـ بهترین شکل احسان، بخشش بدون انتظار عوض است.
ـ هرکس به خاطر احسانش منت گذارد، آن را فاسد کرده است.
آیات قرآن
ـ همانا نیکی ها، بدی ها را می برد.
ـ نیکی کنید که خداوند نیکوکاران را دوست دارد.
ـ هر کس کار نیکی به جا آورد، ده برابر آن پاداش دارد.
ـ رحمت خدا به نیکوکاران نزدیک است.
ـ خداوند با کسانی است که تقوا پیشه کرده و نیکوکارند.
ـ در نیکی ها بر یکدیگرند سبقت جویید.
ای دست های بخشنده! آن هنگام که سخاوت شما تنهایی دلی را به هدیه لبخندی و دستی پرمهر، میهمان می کند، درختان در دو ستون به احترام می ایستند تا عظمت روحانی شما را تعظیم کنند.امروز، بیاییم بال هایمان را به پهنای آسمان بگسترانیم تا با اجابت دست نیازی، به گوشه چشم عنایتی از بالا برسیم. «ای کسانی که ایمان آورده اید از نیکوترین نعمت هایی که به دست آورده اید، انفاق کنید».و لطافت را به باغ و تازگی را برای صبح و خورشید را به سکوت خانه های سرد بیاورید.
خداوند اراده کرده است که ترازوی عدالت خویش را به دست بندگان متقی، به توازن برساند تا در تقسیم دردها و شادی ها، نقطه ای از دفتر آفرینش جا نیفتد.در انزوای سرد زمین، امروز چشمانی منتظر سخاوت تواَند. بیا تا فصل شکفتن را آغاز کنیم که «تقسیم»، زیباترین درس مکتب خانه عشق است. دنیا تنها برای آنها که می بخشند، بزرگ است؛ زیرا یک لبخند را می توان از انحصار خود، تا هزاران قلب شکسته گسترش داد.
ما وارث دینی هستیم که در رکوع، حاجت نیازمندان را با هدیه انگشتری برآورده می کنند. ما وارث کوله بارهای شبانه علی علیه السلام برای تقسیم عشقیم، میان خانه های از یاد رفته؛ میان پس کوچه های نجیبی که بستر خانه های آن، سرهای ناتوانی و فقر را به بالین می برد.برای تابش احسان بر پنجره دل و روییدن یاس های سپید نیکوکاری در جان، چه چیز بیشتر از گرمای خورشید مردم داری علی علیه السلام در شب های تار کوفه کارساز خواهد بود؟!
آن مولای مؤمنان و پدر دل سوز یتیمان، به فرزندش امام حسن مجتبی علیه السلام این گونه وصیت فرمود:«فرزندم! بدان که راهی پرمشقت و بس طولانی پیش رو داری؛ پس در طی این راه بکوش و زاد و توشه مناسب بردار و بار گناه را سبک کن.فرزندم! بیش از تحمل خود، بار مسئولیت را بر دوش منه که سنگینی آن برای تو عذاب آور خواهد بود؛ پس اگر مستمندی دیدی که توشه ات را تا سرای قیامت می برد و آن زمان که بدان نیاز داری به تو باز می گرداند، یاری او را غنیمت بشمار و توشه ات را بر دوش او گذار.
اگر قدرت مالی داری، بیشتر انفاق کن؛ زیرا ممکن است روزی در رستاخیز، در جست وجوی چنین فردی باشی و او را نیابی!»می توان گاهی تلنگری بر خویش زد تا بینوایی، در بگشاید و لبخند گمشده ای، میهمان قلب های اندوهگین شود.در مسلک ایمان، آنان که به دنبال ذخیره خوشبختی اند، آن را در قلب های دیگران انباشته می کنند تا در دهان گشوده صدفی، مروارید بخشش را جای دهند؛ دریای دنیا، برای وضویی و نمازی و سلامی است؛ نه برای غرق شدن.
بخشندگی، آسمانی است برای نمایش پرواز، پیش چشم های خدا. ناگهان های شکفتن در همین اتفاق های ساده است؛ نیکی های بی پرسش و دست های دهنده چون چشمه، اما در عطش، عطشی برای شتافتن و سبز کردن دشت های تشنه.نیکی، مجالی است برای شکفتن و کوله باری است برای نهفتن؛ دانه ای است برای روییدن و ابری است برای باریدن.و احسان، بالی است برای پریدن.علی علیه السلام فرمودند: «اگر اموال خود را در راه خدا ببخشید، پس خداوند به سرعت عوض آن را به شما خواهد بخشید».
آنان که می بخشند، لذت هر دو جهان را از آن خود کرده اند تا در مزرعه نیکی، با بذر احسان از درخت رستگاری خویش، در جهانی دیگر، برداشت کنند.روا نیست تنها ماندن؛روا نیست درمانده شدن در این زمین بزرگ که آدم هایش می توانند مهر بورزند و احسان کنند.روا نیست در این زمین که میراث آدمی زاده هاست، آدمی دست های نیازش را بگشاید با شرم و آدمی دیگر دست هایش را بدزدد با غرور.چه لب های خشکیده در پیاده رو که می توان با محبت، شکوفایش کرد! شایسته نیست خیابان هایمان، پر از ناتوانی رهگذران باشد و کوچه هایمان خالی از بوی هم زیستی.
شایسته نیست خط فقر را بر پیشانی شهر دیدن و صدای مظلوم را نشنیدن.زمین ما، با محبت همه چیز دارد، ولی بی محبت، هیچ چیز را نخواهد داشت.اینجا سرزمین عشق است که حتی یک تکه نان با همسایه قسمت می شود و خاطرهای آسوده با زمزمه «الجارُ ثم الدار»، سر بر بالین می نهند.اینها همه به دنبال کاشتن نهال شوق در دل های یکدیگرند. مردمان اینجا، اهالی سرزمین عشقند؛ آنها که زاده ایمانند و چکیده معرفت، آنها که بر ساحل آسودگی هاشان تکیه نمی دهند تا از دست و پا زدن های طوفان زدگان دریای نیاز، لذت ببرند.مردم این سرزمین، محنت زدگان بلادیده را درمی یابند و در زدودن غبار غم های چهره ها می کوشند. در سرزمین عشق، هیچ دستی بی پاسخ رها نمی شود؛ زیرا همه اهالی این سرزمین، اعضای یک پیکر واحدند.
هیچ کودکی، طعم نداشتن را نخواهد چشید، اگر داده های خداوند، عادلانه قسمت شود.هیچ کفش پاره ای، نیش سوزان سرما را نخواهد دید، اگر کفش های چرمین، نیم نگاهی به زیر پاهایشان داشته باشند. هیچ غروری نخواهد شکست و هیچ خواهشی بی جواب نخواهد ماند، اگر عمق رنج نیاز، درک شود.هیچ سری بی سرپناه نخواهد ماند، اگر خشت کاخ های سفید، در بین حلبی های سُست جنوب قسمت شود.کاش هیچ گاه، این هیچ های رنج آور، در بین واژه های ما، جوانه نمی زد و نمی رویید!کاش هر روز، روز احسان بود و هر لحظه، لحظه نیکوکاری، تا از یاد نبریم مسئولیتمان را!
شکرانه سلامت، بخشش است و احسان؛ زیرا شکرها نعمت افزاید و محنت کاهد.خدا را شکر که از دردها در امان مانده ای و اوراق صحیفه دلت، به سپیدی شکوفه های بهاری است. بهار، در گوشه گوشه دلت لانه کرده است، اما به شکرانه این همه شادی، دل های خزان زده دورترهای نزدیکت را دریاب، تا لطف خداوند، سفره رنگین مهرت را گسترده تر کند و هزار هزار نعمت بر نعماتت افزون سازد؛ هر چند که می دانم تو خود نگفته می دانی و در انجام دادنش می کوشی.
کمال احسان آن است که نسبت به پدر و مادر و همسر و فرزندان و خویشان داشته باشیم؛ زیرا نزدیکی آنان به ما هم توقع و انتظار ایشان را بالا می برد و هم زمینه برای احسان از هر گونه فراهم تر است. از این رو می بایست هماره گذشت و عفو نسبت به آنان و مراعات حالات و احوالات آن را داشته باشیم